Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

componeren - (samenstellen, muziek schrijven)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

componeren ww. ‘samenstellen, muziek schrijven’
Mnl. componeren ‘een schikking maken, schikken’ [1434; MNW composeren]; vnnl. componeren ‘samenstellen’ [1548; WNT], ‘muziek componeren’ [1599; Kil.].
Ontleend aan Latijn compōnere ‘samenstellen’, gevormd uit → com- ‘samen’ en het werkwoord pōnere ‘zetten, plaatsen’, zie → positie. Andere woorden die op compōnere teruggaan, zijn → component, → compositie, → compost en → compote.
De specifieke betekenis ‘muziek dichten’ ontstond in de 16e eeuw onder Italiaanse invloed.
componist zn. ‘toondichter’. Vnnl. componist ‘woordkunstenaar’ [1528; Claes 1994a], ‘auteur, schrijver’ [1546; Stall. II, 90], ‘toondichter’ [1588; Kil.], ‘toondichter’ [1685; WNT]. Ontleend aan Duits Komponist ‘schepper van muziekwerken’ [16e eeuw; Pfeifer], gevormd op basis van Latijn compōnere. De muzikale betekenis ontstond onder invloed van Italiaans componista ‘muziekdichter’.

EWN: componeren ww. 'samenstellen, muziek schrijven' (1434*, 1548)
ANTEDATERING:.1. plaesterkiin gesmert metter .12. apostelen zalve die avicenna componerde 'een pleistertje besmeerd met de twaalfapostelenzalf, die Avicenna samenstelde' [1351; MNW-P, Cyrurgie]
{* De datering van de eerste attestatie in het EWN moet zijn: 1642, het jaar van het afschrift van de tekst waarin het woord voorkomt.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

componeren [samenstellen] {1434 in de betekenis ‘een schikking maken, schikken’} < latijn componere [bijeenplaatsen, (tot een geheel) samenstellen, schrijven, ordenen], van com- [samen] + ponere [plaatsen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

componeren (Latijn componere)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

componeren samenstellen 1548 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal