Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

picknick - (maaltijd in de openlucht)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

picknick zn. ‘maaltijd in de openlucht’
Nnl. picnic ‘maaltijd in de buitenlucht’ in een avond-picnic ... een koud souper, in mandjes meegebracht [1881; Groene Amsterdammer], een pic-nic bij de beroemde watervallen [1892; Groene Amsterdammer], picknick [1922; iWNT].
Ontleend, in de moderne vorm aan Engels picnic ‘maaltijd in de openlucht’ [1826; OED], eerder al ‘maaltijd waaraan ieder financieel of praktisch bijdraagt’ [1807; OED]. Het Engelse woord is zelf ontleend aan Frans pique-nique ‘id.’ [1694; TLF], waarvan de herkomst niet helemaal duidelijk is. Mogelijk is pique-nique een rijmende reduplicatie van piquer ‘prikken, oppikken’, zie → pikken; de betekenis is dan iets als ‘(maaltijd van) prikje doen, dingetjes pakken’. Een andere mogelijkheid is dat het woord gevormd is uit piquer en Oudfrans nique ‘niets, waardeloos ding’ [14e-15e eeuw; TLF] (Nieuwfrans ‘spot, verachting’), van een stam nik- die onverschilligheid, verachting en spot inhoudt en waarvan de verdere herkomst onbekend is; de betekenis is dan ‘(maaltijd van) onbelangrijke dingetjes prikken’.
Er zijn oudere Engelse citaten waarin het woord voorkomt, maar die betreffen een maaltijd in Frankrijk: pique nique [ca. 1800; OED], of in Duitsland: Pic-nic [1748; OED].
De spelling met -ck, die in het Engels ongewoon is, is ingeburgerd onder invloed van Duits Picknick.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

picknick [maaltijd in de open lucht] {1893} < engels picknick, oudere spelling voor picnic < frans pique-nique, dat eerst eind 17e eeuw is ontstaan, van piquer in de betekenis ‘voedsel zoeken’ + nique < hoogduits nichts, nix(?). We hebben het ook direct uit het fr. geleend in de vorm piekeniek {1824}.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

pic-nic znw. m. in de 19de eeuw uit ne. pic-nic < fra. piquenique (reeds 17de eeuw), van onzekere herkomst.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

picnic znw. Nnl. ontl., evenals nhd. picknick, eng. picnic, uit fr. pique-nique, een rijmformatie (vgl. pêle-mêle e.dgl.) van onzekeren oorsprong.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

piekniek s.nw.
Uitstappie in die natuur waartydens gesellig verkeer en geëet word.
Uit Eng. picnic (1868). Eerste optekening in Afr. by Pannevis (1880).

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

piekniek: vrolike partytjie m. volksdanse en spele i. d. veld; Ndl. (19e eeu) picnic/picknick uit Eng. picnic uit Fr. (17e eeu) piquenique, herk. onbek.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

picknick (Engels picknick)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

picknick ‘maaltijd in de open lucht’ -> Indonesisch piknik ‘maaltijd in de open lucht; een picknick houden’; Ambons-Maleis pèknik ‘maaltijd in de open lucht’; Jakartaans-Maleis piknik ‘een uitje maken’; Javaans dialect pikenik ‘maaltijd in de open lucht’; Madoerees piknik ‘maaltijd in de open lucht’ (uit Nederlands of Engels); Menadonees pèknèk ‘maaltijd in de open lucht’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

picknick maaltijd in de open lucht 1893 [WNT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut