Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

pre- - (voor)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

pre- voorv. ‘voor’
Dit is oorspr. het Latijnse voorzetsel, bijwoord en voorvoegsel prae(-) ‘voor, vooruit, vooraan, van tevoren, vooral’, dat al dan niet via het Frans in vele Nederlandse woorden is terechtgekomen. Klassiek Latijn zijn bijv. reeds praedicāre ‘verkondigen’ (zie → predicaat en → preken), praeferre ‘de voorkeur geven’ (zie → prefereren), prae-esse ‘voor (iets of iemand) zijn’ (zie → present).
Latijn prae is verwant met Oskisch prai en Umbrisch pre en gaat wrsch. terug op een oude locatief pie. *preh2i. Het heeft geen exacte, maar wel ablautende verwanten in andere Indo-Europese talen, zie → voor 1.
In het Frans en het Engels is het voorvoegsel in de betekenis ‘voor-’ zeer productief geworden, ook in combinatie met inheemse woorden, bijv. Engels preheat ‘voorverwarmen’. In het Nederlands blijft het voorvoegsel in het algemeen beperkt tot wetenschappelijke neologismen, zoals prenataal ‘voor de geboorte’, preglaciaal ‘voor de ijstijden’. Daarnaast en wrsch. door ontlening aan het Engels, bestaat het zn. pre ‘pluspunt, voorkeur’ zoals in kennis van het Engels is een pre.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

pre- (Latijn prae- of Frans pré-)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal