Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wacharme - (verouderd) uitroep van droefheid

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

wacharm, wacharmen ‘(verouderd) uitroep van droefheid’ -> Frans vacarme ‘geroep; het lawaai van mensen die schreeuwen; oorverdovend lawaai’.

N. van der Sijs (2006), Klein uitleenwoordenboek, Den Haag

wacharme(n). In het moderne Nederlands is de uitroep wacharme(n) niet meer bekend, maar in het verleden was hij heel gebruikelijk. In de middeleeuwse Ferguut kan men lezen 'Zij zeide: Lieve here, wacharmen!' en in Pyramus en Thisbe: 'Wacharme, hoe stille zwijchdi?' In het Vlaams wordt het woord nog steeds gebruikt, en op internet kunnen wij bijvoorbeeld lezen: 'Ze moet het wacharme alleen stellen met haar naambekendheid.'

Wacharme(n) betekent eigenlijk 'ach, arme' of 'wee, ongelukkige'. Wach is een uitroep van droefheid. Ik heb dit onbekende woord als ingang in dit boek opgenomen, omdat de Nederlandse uitdrukking een interessante en onverwachte ontwikkeling heeft doorgemaakt buiten het Nederlands: wacharme is namelijk al in 1288 overgenomen door het Frans: inmiddels is het in de vorm vacarme het normale Franse woord voor 'lawaai, kabaal, herrie'. Het woord is geleend dankzij contacten tussen Zuid-Nederlandse en Noord-Franse sprekers. Aanvankelijk werd het woord overgenomen als wascarme (1288), vervolgens is het via wacarme (1310) veranderd in vacarme (1485). Het woord heeft lange tijd als vreemd gegolden (het Frans kent oorspronkelijk geen woorden die met w- beginnen), en betekende aanvankelijk 'weeklacht'. Het werd ook gebruikt als uitroep 'help!' Via deze betekenissen werd het geassocieerd met het geluid van mensen die ruzie hebben of herrie maken. De betekenis '(oorverdovend) lawaai' werd in de negentiende eeuw algemeen gebruikelijk.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut