Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gladiator - (Romeins zwaardvechter)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

gladiator zn. ‘Romeins zwaardvechter’
Vnnl. gladiateur “schermer” [1669; Meijer]; nnl. beelden der Oudheid, by voorbeeld de Gladiator [1781; WNT werkzaam], wanneer honderde gladiatoren elkander jammerlyk, ten aanzien der vergaderden meenigte, vermoorden,... [1800; WNT verstalen].
Ontleend, in de oudste attestatie via het Frans, aan Latijn gladiātor ‘zwaardvechter’, een afleiding van gladius ‘zwaard’, wrsch. ontleend aan Gallisch *kladyos (vergelijk Welsh cleddyf ‘zwaard’).
Voor het Latijnse woord veronderstelt men ontlening aan het Gallisch, op grond van de Brits-Keltische attestaties: Oudiers claideb, Welsh cledyf, Bretons clezeff, Cornisch clethe, alle ‘zwaard’ < Proto-Keltisch *klad-iwo-, afleiding van *klad-o- ‘graven’ zoals in Oudiers cladaid, Welsh claddu, Bretons claza; < pie. *kelh2-d- (IEW 546), zie verder bij het verwante woord → hout.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

gladiator [zwaardvechter] {1781} < latijn gladiator, van gladius [zwaard], uit het kelt., vgl. bretons kleze, welsh cleddyf [idem] → kloon2.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

gladiator s.nw.
Professionele swaardvegter wat in die Romeinse tyd in die arena teen 'n mens of dier geveg het om toeskouers te vermaak.
Uit Ndl. gladiator (1781).
Ndl. gladiator uit Latyn gladiator, 'n afleiding met -ator, wat persoonsnaamvormend is, van gladius 'swaard'.
D. Gladiator, Eng. gladiator.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

gladiator (Latijn gladiator)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

gladiator zwaardvechter 1781 [WNT werkzaam] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal