Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoordgenerator
Vul hier een jaartal in (vanaf 1800) en ontdek welke woorden er in dat jaar aan het Nederlands werden toegevoegd.

 

heisa - tw. als uiting van vreugde; (drukte, omhaal)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

heisa tw. als uiting van vreugde; zn. ‘drukte, omhaal’
Nnl. eerst als tussenwerpsel: heisa [1805; WL], heisa! “heissa! hussa! hurrah!” [1809; Wdb. ND], heisa ‘hela, hopla!’ [1857; Bomhoff]; gesubstantiveerd als heisa ‘drukte, omhaal’ [1902; WNT].
Het tussenwerpsel is gevormd uit de oudere, al Vroegnieuwnederlandse, kortere tussenwerpsels hei en sa; in de spreektaal zijn ze nu alle drie verouderd, maar de substantivering heisa is nog wel gangbaar. Van een soms in dit kader wel genoemde Franse uitroep hé çà is in de Franse lexicografische werken geen spoor te vinden, maar hé is in het Frans een bekend tussenwerpsel en ça is dat ook geweest en kwam in diverse combinaties met andere tussenwerpsels voor. Ça is ongetwijfeld ook de inspiratie geweest voor het hierboven al genoemde Nederlandse tussenwerpsel sa. Of heisa in zijn geheel op het Frans teruggaat blijft een open vraag.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

heisa* [drukte] {1926-1950} van hei, middelnederlands ei, ey, hoogduits hei, een klanknabootsende vorming, vgl. latijn (h)eia, grieks heia [komaan] + sa, hoogduits sa < frans ça [hier] < latijn ecce [kijk, ziehier].

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

heisa tuss., + Hgd. heisa: uit hei 4 en sa.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

aits: – aitsa, (by WAT ook) aisa/haits(a)/heits(a) – , uitr. As gevoelsuitinge word uitrw. maklik oor en weer ontln. en daarby neem hulle versk. vorme aan (vgl. Gra), sodat herk. en bet. onseker bly. Bosm (AMP 50, OOA1 77 en OOA2 76) aanvaar blb. herk. uit Na. aise (soos by Mein LNS 100, as o.a. uitr. v. verbasing), maar dit kan ook deureengeloop het m. etse/etsê (q.v.).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

heisa* drukte 1912 [WNT z.j.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal