Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

impressionisme - (bepaalde kunststroming)

Etymologische (standaard)werken

Diverse auteurs (2011-), Etymologiewiki

Attestatie uit 1883:

  • Max Rooses: De jongste richting in de Zuid-Nederlandsche letterkunde. In: De Gids (1883) [1]: "In onze schilderkunst en in onze letterkunde veroordeel ik dan ook het impressionisme als noodlottig voor onze vaderlandsche school, als strijdig met onze overleveringen en met onzen aard."

Voor 'impressionistisch' 1884 als oudste attestatie gevonden:

  • Letterkundige kroniek. In: De Gids (1884) [2]: "Hun [d.i. de Japanneezen] kunst is - als men wil - impressionistische kunst, in zooverre het hun om den indruk in de eerste plaats te doen is."

Voor 'impressionist' 1886:

  • Levensbericht van Johannes Kneppelhout in Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1886 [3]: "...hij was er de man voor geweest om zoowel den impressionisten als hunnen tegenstanders de waarheid te zeggen en te doen inzien."

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

impressionisme zn. ‘bepaalde kunststroming’
Nnl. impressionisme ‘stroming in de kunst die vooral de persoonlijke indruk wil weergeven’ in dat het impressionisme ons uit Parijs is overgewaaid [1884; Groene Amsterdammer], modern impressionisme [1896; WNT].
Ontleend aan Frans impressionisme ‘id.’ [1874; Rey], gevormd op basis van impressioniste ‘impressionistisch schilder’, een term die op 25 april 1874 voor het eerst werd gebruikt door de kunstcriticus Louis Leroy in het blad Charivari, in een artikel onder de kop L'exposition des impressionistes ‘De expositie van de impressionisten’, waarin hij een tentoonstelling beschreef waarop onder andere een schilderij van Monet met de titel Impression: soleil levant ‘Impressie: opgaande zon’ te zien was. De term, die pejoratief bedoeld was, werd al spoedig een neutrale omschrijving voor schilders die zich erop toelegden niet het objectief waarneembare te schilderen, maar de persoonlijke onmiddellijke indruk weer te geven. In dezelfde tijd zijn ook impressionist en impressionistisch aan het Frans ontleend.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

impressionisme [kunststroming] {1896} < frans impressionisme, gevormd van Impression, soleil levant, de titel van een schilderij van Claude Monet (1874) (vgl. impressie).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

impressionisme ‘kunststroming’ -> Indonesisch imprésionisme ‘Europese kunststroming’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

impressionisme kunststroming 1896 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal