Zoekresultaten

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

informatie - (inlichting, nasporing)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

informeren ww. ‘berichten of kennis geven van iets; vragen naar’
Mnl. informeren ‘kennis geven van iets’ in aldaer seldi informeren al uwe scoeliere ‘daar zult u al uw leerlingen instrueren’ [1300-50; MNW-R], die hem volcomelike informeerde van dien dat hi ghepeinst hadde ‘die hem volledig op de hoogte stelde van hetgeen hij had bedacht’ [1340-60; MNW-P]; vnnl. zich informeren ‘zich informatie verschaffen’ in dat wy ons behoerden te informeren, omme tot rechter kennesse te commen van [1514; WNT]; nnl. ook niet-wederkerend informeren naar (iets) [1901; WNT].
Ontleend, al dan niet via Frans informer ‘instrueren’ [1275; Rey], aan Latijn īnfōrmāre ‘instrueren, opleiden’, oorspr. ‘vormen, ontwerpen’ en gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en het zn. fōrma ‘vorm’, zie → vorm, dus letterlijk ‘in vorm brengen’.
♦ informatie zn. ‘kennis’. Mnl. informatie te nemene ‘inlichtingen te vragen, kennis te verkrijgen’ [1450-76; MNW-R]. Ontleend via Frans information, ouder enformacion ‘onderzoek naar feiten’ [1274; Rey], ontleend aan Latijn īnfōrmātiō ‘begrip, voorstelling, vorm’, afleiding van īnfōrmāre.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

informatie [inlichting, nasporing] {informacie 1451-1500} < frans information [idem] < latijn informationem, 4e nv. van informatio [voorstelling, begrip, in chr. lat. ook vorming, onderricht, uitleg], van informare (verl. deelw. informatum) [vormen, vorm geven aan], van in [in] + formare [vorm aan iets geven], van forma [gestalte] (vgl. vorm).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

informatie (Frans information)

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

informatie ‘inlichting; nasporing’ -> Indonesisch informasi ‘inlichting; nasporing’; Madoerees informasi ‘inlichting; nasporing’; Menadonees informasi ‘inlichting; nasporing’; Surinaams-Javaans info ‘inlichting; nasporing’.

Dateringen of neologismen

R. Schutz (2007), Brekend nieuws, Nijmegen

voor jouw/uw informatie. Letterlijke vertaling van Engels for your information; Voor jouw informatie: mijn vrouw & ik zijn van plan een paar jaar in China te gaan wonen. (1993); Nog even voor jouw informatie: wij denken aan een servicegerichte mbo’er met drie tot vier jaar relevante werkervaring en affiniteit met ICT; Dit is precies de halte waar ik zelf jarenlang op de bus stapte op weg naar de universiteit en, voor jouw informatie, ik ben nog nooit in mijn leven in een nederzetting geweest, en dat uit principiële overwegingen; En voor jouw informatie op een Puch of Tomos zat geen buddysit, alleen maar een heel erg akelig metalen rekje.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

informatie inlichting, nasporing 1451-1500 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Terug naar vorige pagina