Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

slagwoord - (woord als verkorting van een ideaal of wens)

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

slagwoord (Duits Schlagwort)

S. Theissen (1978), Germanismen in het Nederlands, Hasselt

slagwoord, slagzin, slagregel

‘Het slagwoord in het SPD-programma is “kwaliteit des levens”.’ (NRC, 14.10.72, p. 5)

Sinds de jaren ’30 wordt er van puristische zijde bezwaar gemaakt tegen slagwoord en slagzin: ze worden als germanismen (D. ‘Schlagwort, Schlagsatz’) beschouwd voor ‘trefwoord, woord dat inslaat’ en ‘slogan’.

‘Slogan’ is echter van Engelse (of liever Schotse) afkomst. Daarom geven sommige taalzuiveraars toch de voorkeur aan slagzin, omdat daar de bestanddelen door en door Nederlands zijn.

In de jaren ’40 en ’50 zijn beide germanismen zo gebruikelijk geworden dat ze ingang vinden in de woordenboeken.

Slagwoord heeft zich echter niet kunnen handhaven: het heeft geleidelijk terrein verloren. Het enige woordenboek dat het nu nog zonder afkeuring opneemt is Van Gelderen. Van Dale zegt uitdrukkelijk dat het een germanisme is en de meeste woordenboeken vermelden het niet eens meer. Ook in de kranten wordt het niet meer vaak gebruikt.

Slagzin daarentegen heeft vooral in de jaren ’50 veld gewonnen. Het wordt nu algemeen als ingeburgerd beschouwd.

Slagregel vindt men slechts bij Van Dale die het als een germanisme (D. ‘Schlagzeile’) beschouwt. Hij zegt echter niet door welk Nederlands woord men het zou moeten vervangen; hij geeft slechts een omschrijving: ‘regel waarop de aandacht van de lezer speciaal gevestigd dient te worden’. De kranten noemen dit ‘headlines’!

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal