Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

twisten - (ruziën, discussiëren)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

twist zn. ‘ruzie’
Mnl. twist ‘onenigheid, geschil, ruzie’ in ombe tuist te beuelne ‘om recht te spreken over een geschil’ [1237; VMNW], die tuist hadde gemaect ‘die ruzie hadden gemaakt’ [1253; VMNW].
Oude afleiding van Proto-Germaans *twi- ‘twee’, zie → twee. Het woord betekent dus in het bijzonder ‘tweestrijd’. Een andere betekenis van mnl. twist is ‘gedubbelde (d.w.z. uit een aantal vezels gesponnen) draad, tweevoudige draad’ [1380; MNW] < pgm. *dui-st-a ‘twee-stand’.
Mnd. twist ‘twist’; vanuit het Nederlands en Nederduitse taalgebied overgenomen als mhd. zwist (nhd. Zwist), met aanpassing van de anlaut. Hiervan afgeleid: mnl. twisten ‘vechten, ruzie maken’ (zie onder); mnd. twisten ‘id.’, en door ontlening nzw. tvista en nde. tviste ‘id.’.
Met andere betekenissen, die eveneens van ‘twee’ zijn afgeleid: me. twist ‘twijg; vorkvormig voorwerp; gedubbelde draad’, twisten ‘in tweeën delen; (draden) samenstrengelen, vlechten’ (ne. twist ‘(ver)draaien, kronkelen’); nijsl. tvistra ‘uiteendrijven’, nde. tvist ‘twijg’. Mogelijk is Skand. kvist ‘twijg, tak’ hetzelfde woord (met een overgang van *tw- naar kw-). Zie ook → twijg.
twisten ww. ‘strijden, ruzie maken’. Mnl. twisten ‘id.’ in doe Tuisten sinen knapen jeghen des heren knapen ‘toen streden zijn schildknapen tegen de schildknapen van de heer’ [1271-72; VMNW]. Afleiding van twist.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

twisten ww. Reeds mnl. mnd.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

twisten ‘de twist dansen’ (Engels to twist)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

twisten ‘ruziën, discussiëren’ -> Fries twistje ‘ruziën, discussiëren’; Deens tviste ‘ruziën, discussiëren’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors † tviste ‘ruziën’ (uit Nederlands of Nederduits).

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

2082. Over den smaak valt niet te twisten.

Deze meening wordt in de 18de eeuw gevonden bij Tuinman I, 105: Smaak laat zich niet betwisten; II, 29: Elk zijn meugje. De smaak laat zich niet betwisten; Harreb. II, 276; hd. Ueber den Gesmack lässt sich nicht streiten; fr. des goûts et des couleurs il ne faut pas disputer; chacun (a) son goût; eng. there is no accounting for tastes. Het lat. de gustibus non est disputandum is eene vertaling van deze spreekwijze. In klassiek Latijn komt het niet voor.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal