Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wants - (wandluis)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

wants [wandluis] {1766} < hoogduits Wanze, verkleiningsvorm van Wandlaus [wandluis].

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

wants v., uit Hgd. wanze, een dimin. van wandlaus; cf. Kuntz enz.

Thematische woordenboeken

J. van de Kamp en J. van der Wijk (2006), Koosjer Nederlands: Joodse woorden in de Nederlandse taal, Amsterdam; inclusief ongepubliceerde aanvullingen door de auteurs

wans (mv.: -en), wantz en alleen in Voorzanger en Polak: wants: wandluis | < Jidd. < Mhd. wanze, verkleinvorm van wantlûs. ■ E nekome an de wansen (elliptisch voor: zich noukem zijn an de wansen en ’s bet verbrennen): het middel is erger dan de kwaal.

— “Och-got, dat vergeet ̕ k jullie daar helemaal te vertelle. Hebbe jullie gehoord van ’t zoontje van Lenie Zomerplaag, ’n aardig mijnser hè?” “Wie is Lenie Zomerplaag?” “No-ja, je kan Lenie Zomerplaag nie. Lenie, die as gegèt is van ̕ r eerste man, die getrouwd is met Mousje, de mierikman!” “O-o! Lenie Wans bedoel je!” “No-ja, die noemen zich Zomerplaag.” “Over waarom dan? Ze hete toch emmes Wans. Schame ze zik over hun eige naam? Waar komme ze zo oef-aan-mool an die kafsonus, hebbe ze soms van de honderdduizend?” “Maansjenou gehopsj, maansjene gesjpronge: Wans ofterwijl Zomerplaag, allemaal ’t zellefde.” (JULES DE VRIES, 1907)
— Alle Joodse moeders hebben altijd één kamer te weinig. Sorie heeft heel andere zorgen. ‘Iemand heeft me gewaarschuwd, dat bij juffrouw Paardje één hoog wantzen zijn. Als Sjouwerman van de week huur komt halen, zal ik zeggen, dat hij Noord moet sturen.’ Noord is de zuiveraar, die op de Sint Antoniesbreestraat woont. Zegt Hannie: ‘Als zij van Paardje te weten komt, dat U het gezegd hebt, krijgen we moord en doodslag op de trap.’ ‘Liever moord en doodslag op de trap dan onzuiver in mijn woning.’ (MEYER SLUYSER, 1958)

H. Beem (1975), Resten van een taal: woordenboekje van het Nederlandse Jiddisch, Assen

wanzen wandluizen; nhd. Wanzen.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

wants wandluis 1766 [WNT] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal